Łupież. Dodatkowe informacje.
Obecnie jedną z najczęstszych chorób skóry owłosionej głowy jest łupież. W niektórych środowiskach choruje co drugi człowiek. W wielu przypadkach, choroba ta ma charakter zakaźny.
Żyjący na przełomie XIX i XX w. wielki naukowiec zajmujący się chorobami skóry owłosionej głowy, Francuz Rajmund Sabouraud, wysunął teorię, według której łupież wywoływany jest przez grzyby. Dawniej nazywane były one sporami Malasseza. Nie każdy człowiek jest jednak równie podatny na zakażenie łupieżem.
W chorobie zwanej łupieżem można wyodrębnić dwie główne odmiany. Łupież suchy, podobny do mąki i łupież tłusty z obecnością grubych, tłustych i dużych płatów naskórka, które ciężko nieraz odkleić od skóry na głowie. Pierwszy możemy określić naukowo jako łupież zwykły, czyli pityriasis simplex, drugi - jako łupież tłusty, czyli pityriasis steatoides.
PRZYCZYNY ŁUPIEŻU
Nie jesteśmy całkowicie sterylni i zawsze na ciele nosimy mniejszą lub większą ilość bakterii i grzybów drożdżakowych typu Pityrosporum ovale lub - jak je określają inni badacze -Malassezia furfur. Są to dwie nazwy łacińskie określające ten sam patogen. W sprzyjających warunkach, kiedy zaczyna narastać łojotok, grzyby te mogą namnażać się bez kontroli i powodować swoiste zakażenie skóry.
Takie przypadki znane są przy przewlekłej antybiotykoterapii, często u pacjentów szpitalnych, gdzie drożdżaki te mogą występować w obrębie tłustych łusek na twarzy i na głowie i sprzyjają rozwojowi lub - jak uważa się obecnie - są przyczyną łojotokowego zapalenia skóry i łupieżu tłustego. W obecnych czasach, wskutek szerzenia się AIDS, można było prześledzić na pacjentach z brakiem odporności immunologicznej rozwój łojotokowego zapalenia skóry połączonego z nadmiernym rozwojem grzyba Pityrosporum ovale. Stworzony został naturalny model zmian skórnych towarzyszących infekcji grzybami drożdżakowymi, a zarazem wykazano dobroczynny wpływ przeciwgrzybiczych preparatów leczniczych. Zmiany łojotokowo-zapalne szybko ustępowały po włączeniu leczenia przeciwgrzybiczego.
Łupież tłusty może rozwijać się w następstwie łupieżu zwykłego. Jest to w istocie złuszczanie naskórka dotyczące okolic uważanych za łojotokowe. Żółte łuski na głowie i twarzy silnie przylegają do podłoża. W obrębie największych zmian pojawiają się żółte strupy. Widoczny jest stan zapalny, z towarzyszącym swędzeniem, pojawiają się grudki i krostki – wynik wtórnej infekcji. Swędzenie skóry i wydrapania dalej komplikują przebieg schorzenia. Przy przewlekłej chorobie następuje nieraz nieodwracalne przerzedzenie włosów na głowie. Takie łojotokowe zmiany w obrębie skóry owłosionej głowy mogą prowadzić do wyłysienia. Zmiany na twarzy zlokalizowane są także głównie w okolicach łojotokowych, w fałdach nosowo-wargowych, na czole, w brwiach i pomiędzy nimi, w brodzie i wąsach. Co więcej, u mężczyzn zmiany występują często na klatce piersiowej, w – jak się to określa - rynnie łojotokowej przedniej, szczególnie jeżeli jest owłosiona. Ponieważ w tych przypadkach mamy do czynienia z zakażeniem drożdżakowym. celowe jest podawanie preparatów przeciwgrzybiczych w postaci kremów i szamponów, a niekiedy nawet tabletek doustnych.
METODY LECZENIA
Do owłosionej skóry głowy stosuje się rozmaite szampony o różnym sposobie działania. Należy pamiętać, że każdy szampon jest detergentem i na pewnym etapie choroby może podrażniać skórę, szczególnie przy nadmiernym jego stosowaniu. Błędne koło zamyka się. Z powodu łupieżu tłustego stosujemy leczniczy szampon, który przestaje pomagać, więc stosujemy go coraz częściej, aż w efekcie powstaje tak duży stan zapalny na głowie, że konieczna jest wizyta u specjalisty. Przy prawidłowym leczeniu celnie zdiagnozowanego schorzenia nie powinno być aż takich problemów.
Można stosować szampony zawierające leki przeciwdrożdżakowe np. ketokonazol. Jest to leczenie pod kątem zmniejszenia liczby drożdżaków na skórze we włosach. Z innych metod leczenia łupieżu tłustego można wymienić mycie głowy szamponami z działającym na drożdżaki siarczkiem selenu oraz z pirytionem cynku, z kwasem salicylowym w małym stężeniu, usuwającym nagromadzone łuski skórne lub z dziegciem, zmniejszającym swędzenie ( niestety preparaty o specyficznym zapachu).
Przeciwgrzybiczy szampon należy stosować naprzemiennie ze zwykłym, najlepiej rozcieńczonym szmponem w taki sposób, by na jedno mycie szmponem przeciwgrzybiczym przypadało kilka myć szamponem zwykłym. Nie należy stosować 2% ketokonazolu zbyt często. Jak każdy detergent, może wysuszyć nadmiernie głowę i prowokować łupież suchy i stan zapalny skóry. Starajmy się myć włosy, a mniej skórę głowy. Nie potrzeba intensywnie wcierać szamponu w skórę. Jeśli musimy myć głowę częściej, lepiej zastosować przeznaczony do częstszego mycia 1% szampon z ketokonazolem. Ważnym elementem postępowania jest profilaktyka. Przeciwgrzybiczy szampon stosowany raz na 2 tygodnie, skutecznie obniża ilość grzybów drożdżopodobnych na skórze. Łupież tłusty w tych warunkach staje się mniej prawdopodobny. Należy dbać o nieprzesuszanie skóry głowy, co zależy od prawidłowego doboru kosmetyków do włosów i szamponów. U fryzjera można poprosić o umycie głowy bez stosowania bardzo silnych, drażniących detergentów.